Nadchodzi upał. Zadbaj o siebie, bliskich i zwierzęta

Wysokie temperatury mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia. Podczas upałów znacząco wzrasta ryzyko odwodnienia, przegrzania organizmu oraz udaru słonecznego lub cieplnego. Szczególnie narażone są dzieci, seniorzy, osoby przewlekle chore oraz przyjmujące leki.

Upał wpływa także na układ nerwowy. Może powodować senność, rozdrażnienie, osłabienie koncentracji i spadek efektywności pracy. Trzeba o tym pamiętać zwłaszcza podczas prowadzenia samochodu, obsługi maszyn oraz wykonywania pracy wymagającej skupienia.

Objawy przegrzania – kiedy reagować?

Do niepokojących objawów należą:

• silne zmęczenie i osłabienie,

• bóle i zawroty głowy,

• nudności,

• silne pragnienie,

• gorączka i wysoka temperatura ciała,

• przyspieszone bicie serca i oddech,

• szum w uszach,

• niepokój, dezorientacja lub zaburzenia świadomości,

• drgawki.

Osobę, która źle się czuje, należy przenieść w chłodne i zacienione miejsce, poluzować jej ubranie oraz rozpocząć stopniowe schładzanie organizmu. W przypadku nasilonych objawów, utraty przytomności, drgawek lub podejrzenia udaru cieplnego należy natychmiast zadzwonić pod numer alarmowy 112.

Osoby przyjmujące leki powinny pozostawać w kontakcie z lekarzem. Niektóre preparaty mogą wpływać na termoregulację, odczuwanie pragnienia oraz gospodarkę wodno-elektrolitową. Odwodnienie może również prowadzić do zwiększenia stężenia niektórych leków w organizmie.

Jak chronić się przed upałem?

W najgorętszej porze dnia ogranicz wychodzenie z domu i intensywną aktywność fizyczną. Wysiłek, taki jak bieganie czy ciężka praca, może prowadzić do odwodnienia, utraty składników mineralnych, bolesnych skurczów mięśni i przegrzania.

Noś lekką, przewiewną odzież wykonaną z naturalnych materiałów. Najlepiej wybierać jasne kolory, które w mniejszym stopniu pochłaniają promienie słoneczne. Nie zapominaj o nakryciu głowy i okularach przeciwsłonecznych.

W ciągu dnia zamykaj okna oraz zasłaniaj żaluzje, rolety lub zasłony, zwłaszcza po stronie nasłonecznionej. Otwieraj okna nad ranem, wieczorem i w nocy, kiedy na zewnątrz jest chłodniej, o ile pozwalają na to warunki bezpieczeństwa.

Unikaj także gwałtownych zmian temperatury. Po dłuższym przebywaniu w mocno klimatyzowanym pomieszczeniu nie wychodź od razu na pełne słońce. Duża różnica temperatur może wywołać szok termiczny, szczególnie u dzieci i osób starszych.

Pij wodę i wybieraj lekkie posiłki

Podstawą ochrony przed odwodnieniem jest regularne picie wody, najlepiej niegazowanej. Nie należy czekać, aż pojawi się silne pragnienie – jest ono już jednym z sygnałów niedoboru płynów.

W czasie upałów warto wybierać lekkie posiłki bazujące na warzywach i owocach, które dostarczają witamin, minerałów oraz wody. Należy ograniczyć potrawy tłuste, smażone i wysokokaloryczne, ponieważ dodatkowo obciążają organizm.

Trzeba również zachować szczególną ostrożność podczas przechowywania i przygotowywania jedzenia. Wysoka temperatura sprzyja namnażaniu bakterii, w tym salmonelli. Unikaj produktów zawierających surowe jajka, przechowuj żywność w odpowiednich warunkach i regularnie myj ręce.

Podczas upałów należy zrezygnować z alkoholu, ponieważ sprzyja on odwodnieniu i może osłabić zdolność organizmu do prawidłowej termoregulacji.

Słońce i filtry ochronne

Zbyt długie przebywanie na słońcu może doprowadzić do przegrzania organizmu oraz poparzeń skóry. Szczególnie intensywne promieniowanie UV występuje w godzinach około południowych, dlatego w tym czasie najlepiej szukać cienia.

Przed wyjściem na słońce należy zastosować kosmetyk chroniący przed promieniowaniem UV. Oznaczenie SPF, czyli sun protection factor, określa stopień ochrony przed promieniowaniem UVB, odpowiedzialnym głównie za powstawanie oparzeń słonecznych.

Stopnie ochrony:

• SPF 2–6 – ochrona słaba,

• SPF 9–12 – ochrona średnia,

• SPF 15–25 – ochrona wysoka,

• SPF 30–50 – ochrona bardzo wysoka,

• SPF powyżej 50 – ochrona ultra wysoka.

W czasie upałów najlepiej wybierać preparaty zapewniające wysoką lub bardzo wysoką ochronę, szczególnie w przypadku dzieci, seniorów, osób o jasnej karnacji oraz osób przebywających długo na zewnątrz. Warto zwracać uwagę, czy kosmetyk zapewnia ochronę zarówno przed promieniowaniem UVB, jak i UVA.

Krem należy nałożyć na skórę przed wyjściem na słońce, równomiernie i w odpowiedniej ilości. Zbyt cienka warstwa znacznie obniża deklarowaną skuteczność preparatu. Przyjmuje się, że na całe ciało osoby dorosłej potrzeba około sześciu łyżeczek kosmetyku.

Aplikację należy regularnie powtarzać, ponieważ ochrona zmniejsza się z upływem czasu. Krem trzeba nałożyć ponownie szczególnie po pływaniu, intensywnym poceniu się oraz wytarciu skóry ręcznikiem. Nawet kosmetyki wodoodporne nie zapewniają nieograniczonej ochrony.

Należy pamiętać, że żaden filtr nie chroni skóry w stu procentach. Stosowanie kremu nie powinno być traktowane jako sposób na bezpieczne, wielogodzinne opalanie. Najlepszą ochronę zapewnia połączenie kilku metod: przebywania w cieniu, noszenia nakrycia głowy i przewiewnej odzieży oraz stosowania kosmetyków z filtrem.

Bezpieczeństwo nad wodą i w podróży

Po długim opalaniu nie wolno gwałtownie wskakiwać do zimnej wody. Przed rozpoczęciem pływania należy stopniowo schłodzić ciało – najpierw opłukać wodą twarz, kark i klatkę piersiową, a następnie powoli się zanurzyć.

Podczas podróży samochodem rób częstsze przerwy i odpoczywaj w zacienionych miejscach. Wysoka temperatura może obniżać koncentrację i wydłużać czas reakcji kierowcy.

Pod żadnym pozorem nie zostawiaj dziecka ani zwierzęcia w zaparkowanym samochodzie, nawet na kilka minut i nawet przy uchylonym oknie. Wnętrze pojazdu nagrzewa się bardzo szybko, a temperatura może osiągnąć poziom zagrażający życiu.

Szczególna opieka nad dziećmi i seniorami

Dzieci i osoby starsze powinny w miarę możliwości pozostawać w domu podczas największego upału. Jeżeli wyjście jest konieczne, należy zadbać o lekką, jasną i przewiewną odzież oraz nakrycie głowy.

Dzieciom należy regularnie podawać wodę i inne odpowiednie napoje. Nie powinny być one bardzo zimne. Wózek dziecięcy powinien znajdować się w cieniu, ale nie należy szczelnie przykrywać go kocem lub pieluchą, ponieważ ogranicza to przepływ powietrza i może prowadzić do niebezpiecznego wzrostu temperatury.

Seniorzy powinni regularnie kontrolować samopoczucie i przyjmowanie płynów. Osoby starsze często zażywają więcej leków, a odwodnienie może wpływać na ich działanie i zwiększać ryzyko powikłań.

Wystaw miskę z wodą – mały gest, wielka moc

Podczas upałów pamiętajmy również o zwierzętach. One także są narażone na odwodnienie i przegrzanie, a wiele z nich ma ograniczone możliwości regulowania temperatury ciała. Psy chłodzą organizm przede wszystkim poprzez dyszenie, dlatego szczególnie potrzebują dostępu do wody i chłodnego miejsca.

Fundacja ZWIERZ zachęca do udziału w akcji „Mały gest, wielka moc – wystaw miskę!”. Wystarczy postawić naczynie ze świeżą wodą przed domem, sklepem, siedzibą firmy lub w innym miejscu dostępnym dla zwierząt.

Miska powinna znajdować się w cieniu, na stabilnym podłożu i z dala od ruchliwej ulicy. Wodę należy regularnie wymieniać, a naczynie myć, aby nie gromadziły się w nim zabrudzenia i bakterie.

Z psem najlepiej wychodzić rano i późnym wieczorem. W ciągu dnia rozgrzany asfalt może powodować bolesne oparzenia opuszek łap. Przed spacerem można dotknąć nawierzchni dłonią – jeżeli trudno utrzymać ją na asfalcie przez kilka sekund, podłoże jest również zbyt gorące dla zwierzęcia.

W czasie upałów zwracajmy uwagę na dzieci, seniorów, osoby samotne i zwierzęta. Czasami podanie wody, pomoc w dotarciu do chłodnego miejsca lub wystawienie miski może mieć ogromne znaczenie.

Artykuł opracowany na podstawie materiałów Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz kampanii Fundacji ZWIERZ „Mały gest, wielka moc – wystaw miskę!”.